De kloof tussen cijfers en praktijk
Onderzoek van Onderzoekscollectief Spit en berichten in De Groene Amsterdammer en Trouw tonen aan dat de toegang tot passende zorgplekken voor cliënten met een VG7-indicatie al lange tijd klem zit; instellingen kampen met financiële tekorten en wachttijden zijn veel langer dan officiële cijfers doen vermoeden.
Zo gaf een enquête van cliëntondersteuners aan dat instellingen steeds huiveriger worden om cliënten met een VG7-indicatie op te nemen vanwege de complexiteit en de kosten, terwijl officiële wachtlijstcijfers slechts een fractie van de daadwerkelijke vraag lijken te weerspiegelen.
In september 2025 organiseerden wij bij Carmenda, samen met Stichting Dichterbij, een webinar over deze problematiek. De conclusie was glashelder: zonder goed zicht op de daadwerkelijke vraag en zorgzwaarte blijven we pleisters plakken in plaats van duurzame oplossingen bieden.
VG7+ in 2026: oplossing of nieuw knelpunt?
Vanaf 2026 stelt de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) een nieuwe bekostiging in die onderscheid maakt tussen de reguliere VG7-prestatie en een zwaardere variant, de VG7+-prestatie. Deze heeft een hoger tarief dat beter moet aansluiten bij cliënten met een intensieve en complexe zorgvraag.
Vanuit de overheid wordt de invoering van VG7+ gepresenteerd als een stap vooruit: het nieuwe profiel zou de administratieve last voor instellingen verminderen doordat zij minder afhankelijk worden van individuele Meerzorg-aanvragen.
Tegelijkertijd klinkt er kritische geluiden uit het veld. Volgens signalen uit de praktijk dreigt de invoering van VG7+ er juist toe te leiden dat zorgaanbieders gedwongen worden cliënten in clusters te plaatsen of te verhuizen naar locaties waar die bekostiging haalbaar is – met alle gevolgen van dien voor de stabiliteit en het welzijn van cliënten. Voor mensen met een verstandelijke beperking betekent zo’n verhuizing vaak verlies van veiligheid, herkenning en vertrouwde structuren, juist op momenten dat continuïteit van zorg cruciaal is.
Daarnaast is onduidelijk of de beoogde vermindering van administratieve lasten wel echt zal plaatsvinden. Iedere wijziging in zorgkenmerken moet in VG7+ nauwkeurig worden vastgelegd en gemonitord, wat in de praktijk tot nieuwe registratiedruk kan leiden. Vraag blijft of deze verplichtingen minder zwaar wegen dan de huidige Meerzorg-procedures, of dat de administratieve last op de werkvloer vooral verschuift zonder dat de werkelijke druk afneemt.
Data als fundament voor menswaardige zorg
Bij Carmenda geloven we dat we deze discussie alleen zuiver kunnen voeren als we beschikken over betrouwbare, objectieve data. Niet om zorg te bureaucratiseren, maar om zicht te krijgen op wat cliënten écht nodig hebben.
Daarom richten we ons op drie concrete doelen:
- Objectieve identificatie
Met behulp van ECD-data (Elektronisch Cliëntendossier) onderzoeken we hoe cliënten onderbouwd kunnen worden ingedeeld in VG7 of VG7+. Dat voorkomt arbitraire beslissingen en zorgt dat middelen op de juiste plek terechtkomen.
- Knelpunten zichtbaar maken
Data laat zien waar de zorg daadwerkelijk vastloopt: is het tekort aan gespecialiseerde plekken? Ontbreekt het aan expertise? Of is de bekostiging simpelweg niet passend bij de zwaarte van de zorg?
- Eerlijke bekostiging
Door de zorgvraag feitelijk te onderbouwen, kunnen zorgorganisaties het gesprek met zorgkantoren voeren op basis van realiteit in plaats van aannames.
Onze datagedreven aanpak wordt versterkt door samenwerking met de Academische Werkplaats ‘Sterker op eigen benen’ (Radboudumc). Onderzoekers en artsen koppelen wetenschappelijke inzichten aan de dagelijkse praktijk van zorginstellingen. Samen bouwen we, o.a. via lokale datasamenwerkingen, aan een classificatie-algoritme op basis van ECD- en EPD-gegevens dat ondersteunt bij de onderbouwing van VG7/VG7+ indicaties.
Het doel is helder: de overstap naar VG7+ moet leiden tot betere ondersteuning voor cliënten – niet tot meer administratieve last.
Deel de inzichten maar niet de data
Om de overgang naar VG7+ zorgvuldig en uitvoerbaar te maken, werkt Carmenda aan een datagedreven oplossing die privacy en praktijk met elkaar verbindt. In netwerkverband ontwikkelen we een algoritme dat zorgprofielen van cliënten classificeert op basis van ECD- en EPD-data, met behulp van federated analysis en federated learning.
Concreet betekent dit dat cliëntdata binnen de eigen organisatie blijft, terwijl inzichten gezamenlijk worden opgebouwd. Het AI-model leert lokaal bij zorgaanbieders en deelt alleen geanonimiseerde leerresultaten, geen persoonsgegevens. Zo ontstaat een sectorbreed, objectiever beeld van zorgzwaarte zonder dat data centraal verzameld hoeft te worden.
Deze aanpak ondersteunt zorgprofessionals bij het onderbouwen van VG7+ indicaties, vermindert extra registratiedruk en levert betere input voor gesprekken over passende bekostiging. Het algoritme is daarbij een hulpmiddel, geen beslisser: professioneel oordeel blijft altijd leidend. Wij zijn op zoek naar zorgorganisaties die willen deelnemen aan dit onderzoek en straks als eerste gebruik kunnen maken van dit algoritme.
